تعداد بازدیدها: 3042
تاريخ انتشار: 21 اسفند 1389 ساعت 01:40

مقاله صنفی

جایگاه، ویژگی ها و مسئولیت های تشكل های صنفی و حرفه ای كشور

جایگاه تشكل های صنفی و حرفه ای
در جریان هر تحول اجتماعی و اقتصادی، درك و شناخت انتظارات مردم و سیاست گذاری و رهنموددهی بر اساس نیازها، یكی از پیش فرض ها برای تهیه و اجرای هر برنامه، به ویژه برنامه های توسعه است. اگر چنین تفكری وارد فرآیند برنامه ریزی های توسعه گردد، به جهت گیری هوشمندانه و عقلایی آن منجر خواهد شد و جامعه با هزینه و موانع بسیار كمتری به هدف های مورد نظر توسعه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی نایل خواهد آمد.


تاكید بر ابزارهای مشاركت و همدلی در ساخت نظام سیاسی و اقتصادی و اجتماعی نه تنها  موفقیت هر نظام را تضمین می كند، بلكه محورهای نظام را بر  پایه یك سلسله واقعیت ها و حقایق قرار می دهد و به تدریج پیرایه های احساسی و غیر عملی را از آن می زداید.
تشكل ها ابزاری برای ایجاد و تاسیس "جامعه خودآگاه" قلمداد می شوند كه در آن روابط بین افراد و مردم و حكومت "گفتار گونه" تعریف می شود. تشكل ها این روابط را نظم و نسق می بخشند. تشكل ها نهادهایی مستقل اند كه به عنوان واسطه ای بین حكومت و ملت عمل می كنند تا از ضایع شدن حق هر یك از طرفین توسط طرف دیگر جلوگیری شود. تشكل ها با این تعبیر، نهادی مستقل از فرد فرد اعضا و مشتمل بر پاره اندیشه ها و تفكرات هستند كه در منظر تكاملی در داد و ستد گفتمان، از یك طرف با اعضا و از طرف دیگر با دولت هستند.


بر پایه این دیدگاه، تشكل به منزله پایبندی به یك "قرارداد اجتماعی" است كه بین افراد هم سو و هم جهت و دارای هدف مشترك منعقد می شود.
تجربه، كه به تعبیری تبلور عینی دانش بشری است، نشان داده كه چگونه حضور مردم در سطوح تصمیم گیری به بهبود كیفیت تصمیم انجامیده است. همین تجربه حاكی از آن است كه سیاست های منحصرا دولتی "آسیب پذیری ملی" را در پی داشته است.


تنظیم رابطه درست و منطقی بین جامعه و دولت موجب می شود انتخاب و تدوین استراتژی ها با دید باز و بری از دولت محوری صورت گیرد و با سازمان دادن ساختارهای مناسب، موفقیت نصیب نظام ها گردد و از این روست كه برخی تشكل را عاملی برای ایجاد تعادل بین قدرت جامعه و دولت از  یك سو و تقویت كننده دولت برای حفظ حقوق جامعه از سوی دیگر، تعریف می كنند. عدم اقبال پاره ای از دولت ها، از تقویت تشكل ها، ناشی از یك نوع پیش فرض تقابل مردم و دولت است كه در آن همواره مردم و دولت در دو سوی یك فرآیند و به صورت دو نیروی خنثی كننده، تصور می شوند. در حالی كه در جامعه امروزی این چنین برداشتی از تشكل به كلی مردود است و موفقیت ها بر پایه همكاری مردم در قالب گروه ها، اجتماعات، سازمان و تشكل ها با حكومت شكل می گیرد.


ایجاد و تقویت "تشكل ها"، حاكی از شناخت منطقی ضرورت ها و شرایطی است كه بر كشور ما حاكم است. با آگاهی از نقاط ضعف و قوت، و كوشش برای تغییر نقاط ضعف به قوت، می توان بر معضلات اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی فائق آمد. بدیهی است در جامعه مدنی یك نوع هم فكری در تصمیم گیری و اجرا بین حكومت و مردم به وجود می آید كه تشكل های حرفه ای از جمله مهم ترین و ذیصلاح ترین نهادها برای استمرار چنین تفكری هستند.

از دیدگاه سازمان ملل متحد هر كشور از سه ركن اساسی برخوردار است: دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی. نماد دولت حاكمیت، نماد بخش خصوصی ایجاد مازاد، كارآفرینی و سوددهی، و نماد جامعه مدنی سازمان های غیر انتفاعی یا تشكل ها اعم از حرفه ای و غیر حرفه ای هستند. توسعه پایدار نیاز به همكاری دولت با بخش خصوصی و تشكل های حرفه ای دارد. در صورتی كه تمار بار توسعه بر دوش دولت قرار گیرد، توسعه متوازن و همه جانبه تحقق نمی یابد و در این میان تشكل ها نقش با اهمیت و رو به تزایدی دارند. تشكل ها در دنیای امروز به عنوان موتور توسعه و شاخص توسعه یافتگی جامعه به شمار می روند. تشكل طبق نظام حقوقی خاص، جزئی از بخش خصوصی و دولتی تلقی نمی شود و معصوف به كسب سود نیست. یعنی چنانچه مازادی عاید شود، نمی تواند آن را تحت عنوان سود توزیع كرد.


تشكل ها متشكل از گروهی افراد داوطلب است كه بدون وابستگی به دولت و به صورت غیر انتفاعی و عام المنفعه با تشكیلات سازمان یافته در جهت اهداف خاصی فعالیت می كنند. اهداف و موضوعات مورد توجه این تشكل ها هر چند ممكن است مختص به گروه و قشر خاصی باشد ولی حضور تمامی افراد آن گروه یا قشر خاص را در عرصه های مختلف رشد و توسعه امكانپذیر می سازد.


تشكل های حرفه ای و صنفی باید دارای روحیه "قدرت اقناعی" باشند، به این معنی كه اعضا در انتخاب هدف ها، راه كارها و سطح مشاركت خود به یك باور و اعتقاد دست یابند. اعضا باید توجیه شوند كه منافع آن ها در قالب منافع جمعی دست یافتنی و قابل حصول است و تشكلی كه در آن عضویت یافته اند از همان ویژگی های مورد نیاز آنان برخوردار است. آن ها باید به قابلیت ها و توانایی های تشكل در تامین هدف هایی كه تعیین شده است معتقد شوند تا رفتارها و حركت های خویش را با تصمیمات و قواعدی كه از سوی تشكل وضع می شود سازگار نمایند. البته در جوامعی كه كمتر صاحب تجربه این چنین فعالیت هایی است، رسیدن به این باورها كوتاه مدت نخواهد بود.


در تشكل ها باید تلاش بر آن باشد كه اعضا در حین دارا بودن افكار و عقاید متفاوت، برای رسیدن به اهداف مشترك موضوع تشكل، به زبان مشترك دست یابند تا امكان گفت و شنود میان آن ها از یك طرف، و دولت از طرف دیگر فراهم گردد.

ویویژگی های تشكل های صنفی و حرفه ای
تشكل ها از ویژگی هایی برخوردارند كه بارز ترین آن ها عبارتند از :
-    خودجوش هستند و معمولا افراد هم فكر و دارای منافع مشترك آن را ایجاد می كنند.
-    دارای اساسنامه، اهداف، تشكیلات و ساختاری مشخص هستند.
-    غیر انتفاعی بوده و به داوطلبان و اعضای آن سود یا درآمدی تعلق نمی گیرد.
-    حزب یا تشكل سیاسی نبوده و به هیچ یك از احزاب و یا تشكل های سیاسی وابستگی ندارند.
-    اعضای آن افراد داوطلب هستند.
-    عضو پذیرند و برای عضویت شرایط ویژه ای جز پذیرش مفاد اساسنامه و علاقمندی به كار داوطلبانه در آن تشكل وجود ندارد.
-    به هیچ سازمان یا نهاد دولتی وابسته نیستند.
-    درگیر كارغذبازی (بروكراسی) اداری نیستند و بنابراین قادرند به سرعت و به نحو موثری مشكلات و نیاز های اعضا را به دولت منعكس نمایند.
-    عمدتا در سطح خرد گروهی كار می كنند و بهتر قادر به درك نیازها و مشكلات خاص جامعه تحت پوشش خود هستند.

مسئولیت های تشكل های حرفه ای و صنفی
مسئولیت تشكل های صنفی و حرفه ای، به زمینه هایی كه بیشتر جنبه كلیدی و زیربنایی اقتصادی دارند معطوف می شود:
-    توسعه منابع انسانی : توسعه از منابع انسانی آغاز می شود كه یكی از زمینه های مشاركت تشكل ها در "توسعه اقتصادی" است. وقتی سخن از توسعه منابع انسانی به میان می آید، به جز كوشش های آموزشی رسمی، انسان كارآفرین و مشاركت پذیر، از بعد خاص آن یعنی انسان منظم، مسئولیت پذیر، منضبط و دارای وجدان كار مورد نظر است.
-    جمع آوری اطلاعات و آمار و تجزیه و تحلیل آن ها : در زمینه هایی كه می تواند سیاست های كشور را در رشته فعالیت های تخصصی مربوط به تشكل، به توفیق رساند. تشكل ها مناسب ترین نهادهایی هستند كه طبق تعریف می توانند به اطلاعات واقعی دسترسی یابند، هرچند كه در عمل دشواری توجیه و اقناع اعضا به ارائه اطلاعات درست و واقعی وجود دارد.

-    تعامل بین مردم و دولت : فعالیت های دولت معمولا بروكراسی زا است و هزینه آن غیر مستقیم تحمیلی به اعضا خواهد بود. تشكل ها در هدایت دولت در تصمیم گیری مسئولیت عمده ای بر دوش دارند و می توان گفت یكی از وظایف مهم تشكل ها حضور فعال در طراحی اصول و استراتژی توسعه اقتصادی و اجتماعی است. تشكل ها با اطلاعات و آگاهی هایی كه به دست می آورند، از قابلیت و صلاحیت لازم برای ارایه پیشنهادها و راه حل ها برخوردارند و باید در تعامل با دولت نقش خود را در تصمیم سازی بر عهده گیرند تا هدف های اقتصادی طوری انتخاب شوند كه دست یافتنی و با امكانات كشور همخوانی داشته باشند.
در تدوین سیاست های اقتصادی باید كسانی مورد مشورت قرار گیرند كه شایستگی و آگاهی لازم را در شناخت مسایل دارند. تشكل ها طبق تعریف باید از این شایستگی برخوردار باشند. زیرا تشكل ها با استفاده از متخصصان و دسترسی كه به اطلاعات و رویدادهای واقعی دارند می توانند هادی دولت ها در تصمیم گیری درست باشند و آنان را به اخذ تصمیم های قابل اجرا رهنمون سازند. قبول نقش تشكل ها از سوی حكومت ، قایل شدن وزن بیشتر به نظرات متخصصان دست اندركار جامعه است كه درنتیجه به سیاست گذاری و تصمیم گیری درست و مصرف بهینه منابع می انجامد و كمك شایانی به دولت خواهد بود.
-   كمك به قانون گذاری
كمك به قانون گذاری و تنظیم مقررات باید به عنوان تسهیل كننده مسیر توسعه، منطبق با نیازها و شرایط در كانون وظایف تشكل ها قرار گیرد. تشكل ها باید نسبت به لوایحی كه توسط دولت و یا طرح هایی كه از طریق نمایندگان مجلس تدوین می شوند حساس باشند و به موقع در جهت اصلاح و بهبود آن واكنش نشان دهند. بازنگری قوانین و مقرارت مصوب نیز در چارچوب همین وظیفه قرار می گیرد. به این معنی كه پاره ای قوانین و مقرارت نسبت به تولید، سرمایه گذاری، فناوری، و به طور كلی توسعه اقتصادی نقش بازدارنده ایفا می كنند. علاوه بر آن وجود مقررات مبهم، گاه متضاد، و در مواردی ناسازگار با شرایط روز اقتصادی، مشكلات بسیاری را در زمینه های مختلف پدید آورده است كه در اجرا موجب تعبیر و تفسیر های متفاوت و گاهی متناقض و ناهماهنگ می گردد. نگاه دوباره به این مقررات در چارچوب مسئولیت های هر تشكل و پیشنهاد اصلاح آن ها به دولت و یا به قوه مقننه، فضای قانونی مناسبی را برای فعالیت ها ایجاد خواهد كرد و روان شدن كارها منجر خواهد گردید.
-    مسئولیت پذیری : تشكل ها با انجام مطالعات جامع در زمینه صنفی و حرفه ای خویش و تلفیق امور نظری با اجرایی باید آمادگی لازم را برای ارائه پیشنهادات عملی به دولت داشته باشند و از وظایف دولت كه ذاتاً بروكراسی زا است و هزینه آن به طور مستقیم و یا غیر مستقیم به اعضا تحمیل خواهد شد بكاهند و به این طریق به سیاست خصوصی سازی و كوچك كردن ماشین اداری دولت یاری رسانند.

نظر بگذارید

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی :
وب سایت:
* متن نظر:
  
پربیننده ترین مطالب شماره ها

مقاله پژوهشی

تاریخچه صنف در ایران

مهندس كیوان كیانی

مقاله حرفه ای

مهندسی ارزش چیست؟

یادداشت اقتصادی

چند ویژگی بودجه سال 1390

مقاله صنفی

نقش اتحادیه در گفت و گوی صنعتی

مهندس فهیمه محفوظ

مقاله حرفه ای

مهندسی معكوس چیست؟

یادداشت

طرح نظارت مستمر

تبدیل انجمن های صنفی به نهادهای نظارت همگانی

شورای هماهنگی چه وظایفی برای خود قائل است؟

در گفت و گو با مهندس ایرج كلانتری

به مناسبت نوروز 1390

بهار قصه مكرر زمین است و ما

مقاله اقتصادی

قانون اجرایی شدن سیاست های كلی اصل 44 قانون اساسی

بررسی برخی تهدیدات و زمینه های انحراف از روح حاكم بر سیاست ها


كلیه حقوق مادی و معنوی این وب پورتال متعلق به شورای هماهنگی تشكل های مهندسی، صنفی و حرفه ای كشور می باشد.
برداشت و اقتباس از متون مجله با ذكر منبع آزاد است